Ngôn ngữ phản ánh tư duy và văn hóa của một cộng đồng. Với tiếng Việt, chuẩn chính tả đóng vai trò quan trọng trong việc duy trì sự thống nhất và trong sáng của ngôn ngữ. Tuy nhiên, sự nhầm lẫn giữa dẫm đạp hay giẫm đạp đang trở thành một lỗi phổ biến, đặc biệt trong giới trẻ. Đây không chỉ là câu chuyện chữ nghĩa, mà còn phản ánh ảnh hưởng của môi trường số và thói quen giao tiếp hiện đại. 1. “Giẫm đạp” mới là chính tả đúng Theo Từ điển Tiếng Việt (Hoàng Phê, 2003), “giẫm” là hành động đặt bàn chân lên vật gì đó, vô tình hoặc cố ý. Khi kết hợp thành “giẫm đạp”, từ này mang nghĩa: Nghĩa đen: chen lấn, xô đẩy, bước chèn ép lên nhau. Nghĩa bóng: chà đạp lên lợi ích, giá trị, hoặc quyền lợi của người khác để đạt mục tiêu riêng. Trong khi đó, “dẫm” không được công nhận trong từ điển chuẩn. Đây là lỗi chính tả phổ biến, phát sinh từ việc không phân biệt rõ phát âm “gi” và “d” ở nhiều vùng miền. 2. Vì sao giới trẻ thường viết “dẫm đạp”? Ảnh hưởng của phát âm vùng miền Với nhiều bạn trẻ, “giẫm” và “dẫm” khi nghe gần như không khác biệt. Do đó, khi viết, các bạn tự nhiên chọn cách quen thuộc mà không tra cứu lại. Mạng xã hội lan truyền nhanh Facebook, TikTok, Zalo là nơi giới trẻ sử dụng ngôn ngữ viết hàng ngày. Khi một cá nhân viết “dẫm đạp”, hàng trăm lượt chia sẻ và bình luận có thể khiến cách viết sai này trở nên “bình thường hóa”. Thiếu thói quen tra cứu từ điển Trong thời đại công nghệ, giới trẻ ít khi tra từ điển giấy hay kiểm chứng qua nguồn uy tín. Điều này khiến lỗi sai nhỏ như “dẫm đạp” dễ bị bỏ qua. 3. Ảnh hưởng đến thói quen viết của giới trẻ Hình thành thói quen viết sai lâu dài Khi tiếp xúc và lặp lại nhiều lần, “dẫm đạp” trở thành phản xạ tự nhiên. Về sau, ngay cả trong văn bản quan trọng, các bạn vẫn có thể vô thức viết sai. Tạo nên chuẩn ngầm sai lệch Nếu phần lớn người trẻ đều dùng “dẫm đạp”, thì trong cộng đồng mạng, “dẫm” vô tình trở thành “chuẩn mới”. Điều này làm suy yếu chuẩn chính tả chính thống. Ảnh hưởng đến uy tín cá nhân Trong học tập, xin việc hay viết báo cáo, lỗi chính tả nhỏ cũng có thể gây ấn tượng không tốt, khiến người khác đánh giá thiếu cẩn trọng và thiếu chuyên nghiệp. 4. Giải pháp khắc phục Giáo dục chính tả sớm: Nhà trường cần tăng cường luyện tập, giải thích kỹ sự khác biệt giữa phát âm và chữ viết, giúp học sinh hiểu “giẫm” mới là chuẩn. Ứng dụng công nghệ: Các bộ gõ tiếng Việt, ứng dụng học tập nên tích hợp chức năng kiểm tra chính tả để cảnh báo lỗi “dẫm/giẫm”. Nâng cao ý thức cá nhân: Giới trẻ nên hình thành thói quen tra cứu từ điển trực tuyến uy tín, hoặc học cách kiểm chứng từ qua các nguồn chính thống. Vai trò của báo chí và KOLs: Truyền thông có ảnh hưởng lớn đến giới trẻ, vì vậy việc dùng từ chuẩn trong các bài báo, status của người nổi tiếng sẽ góp phần định hướng tích cực.
